Korte ritjes met de auto lijken onschuldig, want je rijdt immers weinig. Naar de bakker, naar school en terug, dan nog even naar het station: elke rit is een paar straten lang en de motor is amper warm als je weer uitstapt. Toch is dit voor een motor een van de zwaardere manieren om gebruikt te worden, zeker bij een oudere auto.
Dat betekent niet dat je de auto aan de kant moet zetten of onnodig rondjes moet gaan rijden. Het helpt wel om te begrijpen wat er gebeurt, zodat je de gevolgen kunt opvangen.
Korte ritjes met de auto: waarom een koude motor sneller slijt
Een motor is gemaakt om op temperatuur te werken. Als hij warm is, zetten de onderdelen een beetje uit, past alles goed op elkaar en stroomt de olie dun genoeg om overal te komen. Bij een koude start is de olie dikker en duurt het even voor hij op alle plekken is aangekomen. In die eerste momenten slijt een motor het meest.
Bij een lange rit duurt die koude fase maar een klein deel van de reis. Bij elke korte rit is het juist het grootste deel. Een auto die alleen korte stukjes maakt, krijgt dus veel meer koude starts per gereden kilometer dan een auto die regelmatig verder rijdt.
Daar komt bij dat een koude motor meer brandstof gebruikt. Het mengsel wordt rijker gemaakt om de motor soepel te laten lopen, en een deel daarvan komt niet verbrand uit de uitlaat. Je verbruik per kilometer ligt bij korte ritten dus hoger dan op de cijfers staat.
Vocht in de olie en de uitlaat
Bij verbranding ontstaat waterdamp. Als de motor warm is, verdampt dat vocht en verdwijnt het via de uitlaat. Blijft de motor koud, dan condenseert een deel in de olie en in het uitlaatsysteem.
Een beetje vocht in de olie is op zich niet erg. Maar krijgt het de kans zich op te hopen, dan verliest de olie zijn smerende werking sneller, en kan er een troebel laagje op de oliedop of peilstok ontstaan. Let daarop als je de olie controleert: lichtbruin, wat schuimerig spul is een signaal dat de motor te weinig warm wordt. Hoe je dat zelf nakijkt, lees je in olie zelf controleren en bijvullen.
In de uitlaat zorgt het condenswater voor roest van binnenuit. Een uitlaat die jarenlang alleen korte stukjes heeft gemaakt, gaat vaak eerder kapot dan een uitlaat van een auto die regelmatig lange afstanden rijdt. Ook de demper is daar gevoelig voor.
De accu laadt niet vol
Elke start kost de accu veel stroom. Bij een lange rit krijgt hij die terug via de dynamo. Bij een kort ritje is de rit voorbij voordat de accu weer op peil is. Dan wordt hij met elke start een beetje leger, tot de dag dat de auto weigert te starten.
Dit speelt vooral in de winter, wanneer verlichting, ruitenverwarming en stoelverwarming extra stroom vragen en de accu in de kou minder presteert. Een accu die al wat ouder is, haalt het dan als eerste niet. Heb je het idee dat de auto zwakker start dan vorig jaar, laat de accu dan eens doormeten. Dat is een klein klusje en je weet meteen waar je aan toe bent.
Roetfilter en deeltjesfilter
Heeft je auto een roetfilter of deeltjesfilter, dan wordt dit onderdeel extra belangrijk. Zo’n filter vangt roet op en brandt dat op gezette tijden weg, maar daarvoor moet de uitlaat heet genoeg worden. Dat lukt niet in een rit van een paar straten.
Het gevolg is dat het filter langzaam dichtslibt. Je merkt dat aan een waarschuwingslampje, een auto die minder goed trekt of een motor die in een noodprogramma gaat. De reparatie of vervanging kan flink in de papieren lopen, zeker bij een oudere auto. Welk soort filter jouw auto heeft en wat de fabrikant voorschrijft, staat in het instructieboekje. Weet je het niet, vraag het dan aan een garage.
Hoe je het opvangt zonder onnodig te rijden
Je hoeft niet elke week een uitstapje te maken, maar een paar gewoonten helpen:
- Combineer boodschappen tot een rit in plaats van drie losse ritjes. Zo wordt de motor warm en blijft hij dat even.
- Rijd af en toe een stuk waar je gelijkmatig kunt doorrijden, bijvoorbeeld op een provinciale weg of snelweg. Een flinke rit is een stuk beter dan alleen stadsritjes.
- Laat de motor niet stationair warmdraaien. Dat levert weinig op. Rij rustig weg en geef de motor pas gas als de temperatuur is gestegen.
- Controleer de olie wat vaker, en ververs op tijd. Bij veel korte ritten past vaak een korter onderhoudsinterval dan het boekje voor gemiddeld gebruik noemt.
- Laat de accu af en toe testen, zeker voor de wintermaanden.
Dient je auto vooral voor die dagelijkse paar kilometer? Dan is het bij een volgende aankoop de moeite waard om te letten op een motor zonder filter. Dat is een afweging voor later, niet iets om nu te doen.
Als de auto er last van heeft
Merk je dat de auto moeizaam start, dat het filterlampje brandt of dat de uitlaat rammelt, dan is een reparatie vaak mogelijk. Maar bij een oude auto met veel van dit soort klachten tegelijk loont het soms niet meer. Dan kun je overwegen de auto te verkopen. Ook met mankementen mag je hem aanmelden: je kunt een bod aanvragen en zelf beslissen of je dat accepteert.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik rijden om de motor goed warm te krijgen?
Er is geen vaste afstand. De koelvloeistof is meestal sneller warm dan de olie, dus wacht niet op de temperatuurmeter alleen. Een rit waarbij je een tijd gelijkmatig doorrijdt, zodat ook de olie en de uitlaat warm worden, is een goede richtlijn.
Is het erg om de auto alleen voor korte ritten te gebruiken?
Het is niet fataal, maar het vraagt meer onderhoud. Controleer de olie, laat de accu testen en rijd af en toe een langere rit.
Helpt het om de motor stationair te laten warmdraaien?
Nauwelijks. De motor warmt sneller op als je rustig rijdt, en stilstaand draaien kost brandstof zonder dat de rest van de auto warm wordt.
Kan ik een dichtgeslibd filter zelf schoonmaken?
Meestal niet. Soms lost een lange rit het op, maar blijft het lampje branden, laat dan een garage kijken. Dit is werk voor een vakman.
Is het zinvol om een auto te laten staan als ik hem bijna niet gebruik?
Een auto die weken stilstaat, krijgt ook problemen, zoals een lege accu. Beter is hem af en toe goed laten rijden dan helemaal niet.